معاینات دوره ای از رایج ترین انواع معاینات شغلی می باشند. هدف اصلی از انجام معاینات دوره ای، شناسایی زود هنگام بیماری های ناشی از کار در مراحل اولیه و قابل کنترل ونیز جلوگیری از پیشرفت آنها به مراحل ناتوان کننده از طریق درمان مناسب و اقدامات پیشگیرانه محیط کار می باشد. مهمترین اصل در انجام معاینات دوره ای رعایت اصل job-specific بودن آن ( معاینه بر اساس مواجهه) است به این معنی که معاینات دوره ای در هر شاغل باید بر اساس نوع، میزان وخصوصیات مواجهات زیان آور همان شغل انجام شوند. تنها در صورت رعایت این اصل است که می توان با اطمینان بالایی از تحقق تامین هدف اصلی معاینات دوره ای ( که درابتدا ذکر شد) مطمئن شد. در صورتی که پزشک معاینه گر .....

سالهاست که معاینات پزشکی کارکنان مواد غذایی تحت عنوان صدور " کارت سلامت" در  شاغلینی که با مواد غذایی تماس دارند به عنوان یکی از فعالیت های واحدهای بهداشت محیط در مراکز بهداشت سراسر کشور اجرا می شود. هدف اصلی از انجام این معاینات، کشف بیماری ها و شرایط پرخطر در شاغل  ( که باعث افزایش خطر انتقال آلودگی های میکروبی و انگلی به مواد غذایی از طریق شاغل آلوده می شود) و در نتیجه منع ورود آنها به محیط کار و تماس با مواد غذایی و در نهایت کمک به پیشگیری از آلودگی میکروبی مواد غذایی و جلوگیری از انتقال عفونت ها و بیماری های منتقله از راه غذا به جامعه است. در واقع انجام معاینات پزشکی این شاغلین به عنوان بخشی از الزامات مربوط به ایمنی و بهداشت مواد غذایی و بررسی صلاحیت پزشکی این کارکنان انجام می شود. با توجه به گستردگی این نوع معاینات در کشور، این موضوع به عنوان یک موضوع آموزشی در وبلاگ قرار داده شده است تا با آشنایی بیشتر با اصول و الزامات انجام این معاینات، برخی از نکات بعضا فراموش شده بیشتر مورد توجه و عمل در نظام اجرا قرار گیرد تا هدف انجام این معاینات بیش از پیش تامین گردد. همچنین به این دلیل که ...

سوال شده است: کدام بیماری های عضلانی اسکتی شغلی را باید در شاغلین غربالگری کرد و وظیفه پزشک طب کار در این خصوص چیست؟

پاسخ:

یکی از الزامات معاینات دوره ای ، انجام این معاینات به صورت job-specific می باشد یعنی معاینات دوره ای هر شاغل را باید بر اساس نوع و میزان مواجهات زیان آور همان شاغل انجام داد. اگر چه شایع ترین بیماری های عضلانی اسکلتی ناشی از کار شامل کمردردهای شغلی، بیماریهای تاندونی شانه، بیماریهای آرنج و سندرم تونل کارپال می باشند ولی پزشک غربالگر طب کار که معاینات دوره ای را در سطح صنعت انجام می دهد باید در هر شاغل، بر اساس نوع مواجهات ارگونومیک ، غربالگری بیماری های عضلانی اسکلتی ناشی از کار را انجام دهد. به عنوان مثال اگر در یک شاغل نوع کار به صورت نشسته ثابت همراه با حرکات تکراری مچ دست و انگشتان می باشد ( مانند ایستگاه های نشسته مونتاژ قطعات) بیشتر انتظار ابتلا به کمردرد، درد گردن و نیز سندرم تونل کارپال وجود دارد و بنابراین پزشک معاینه گر هم باید بیشتر از علائم این بیماری ها سوال کند و در صورت وجود علائم، معاینه فیزیکی مخصوص این بیماریها را انجام دهد. البته لازم به تاکید است در صورتی این نوع دقت در غربالگری امکان پذیر است که اصول و الزامات معاینات دوره ای کاملا رعایت شوند به این معنی که قبل از شروع به انجام معاینات شاغلین در هر واحد صنعتی، باید راهنمای انجام معاینات همان صنعت در ساختار استاندارد به تفکیک کارگاه ها یا بهتر از آن "به تفکیک عناوین شغلی" تهیه شده و در اختیار پزشک معاینه گر باشد. تهیه جدول معاینات دوره ای برای واحد صنعتی قبل از انجام معاینات مهمترین و اساسی ترین راهکار اجرای اصل "معاینه بر اساس مواجهه" یا همان انجام معاینات دوره ای به صورت job-specific می باشد. اجرای این اصول به بیماریابی موثرتر کمک شایانی نموده و این در نهایت به نفع کارگر ( تشخیص زودهنگام و کمک به درمان و پیشگیری از پیشرفت بیماری) و کارفرما ( حفظ کارگر سالم و کارآمد) خواهد بود.

در هرحال وظیفه اصلی پزشکان طب کار معاینه گر و غربالگر در سطح صنعت، اجرای اصول و الزامات معاینات دوره ای، انجام معاینات "بر اساس مواجهه" در هر شاغل، بیماریابی موثر و اعلام و ارجاع موارد مشکوک به بیماری های شغلی به مرکز بهداشت مربوطه و نیز سطح تخصصی طب کار به منظور تشخیص نهایی و قطعی ، درمان و اقدامات پیشگیرانه بعدی است.

 بیماری های عضلانی اسکلتی ناشی از کار شایع ترین انواع بیماری های شغلی هستند و به همین دلیل غربالگری و شناسایی اولیه آنها در حین معاینات دوره ای اهمیت زیادی دارد.

روش اصلی غربالگری و بیماریابی اولیه در مورد بیماری های عضلانی اسکلتی ناشی از کار در حین معاینات دوره ای، شرح حال و معاینه فیزیکی می باشد. در واقع بیماری های عضلانی اسکلتی ناشی از کار با تست های آزمایشگاهی یا پاراکلینیکی تشخیص داده نمی شوند.

شرح حال مورد نیاز:

1. پرسش از وجود درد یا discomfort در هر کدام از قسمت های گردن، شانه، اندام فوقانی، کمر و اندام تحتانی
2. پرسش از وجود علائم پارستزی، کرختی، بیحسی و مورمور شدن در اندام ها یا انتها ها ( دستها و پاها)

معاینه فیزیکی مورد نیاز:

بر حسب اینکه در کدام قسمت از بدن چه نوع علامتی وجود داشته باشد نوع معاینه متفاوت خواهد بود. مثلا اگر درد شانه وجود داشته باشد لازم است معاینات فیزیکی غربالگری شانه انجام شود مثل Appley test .

اینکه در هر شاغل از علائم کدام قسمت از سیستم عضلانی اسکلتی شرح حال باید گرفت بستگی به نوع و میزان مواجهات ارگونومیک در آن شاغل دارد. به عنوان مثال اگر در یک شاغل ، بلند کردن مکرر بار سنگین به صورت دستی وجود دارد پرسش از درد کمر، شانه و اندام فوقانی بیشتر اهمیت پیدا می کند.

در هر حال معاینات دوره ای فقط ماهیت غربالگری داشته و نتایج آن در صورت رعایت اصول انجام آن فقط شک به وجود بیماری را تقویت می کنند و تشخیص قطعی و نهایی را مشخص نمی کنندزیرادر حین معاینات دوره ای فرصت کافی برای بررسی دقیق بیماری وجود ندارد و از طرف دیگر امکانات تشخیصی کامل در سطح صنعت وجود ندارد و بنابراین هر شاغلی که شک به وجود بیماری عضلانی اسکلتی ناشی از کار در وی وجود دارد باید جهت انجام اقدامات تکمیلی تشخیصی و مشخص شدن تشخیص قطعی و درمانهای لازم به سطح تخصصی طب کار ارجاع گردند. جهت آشنایی با "نظام ارجاع در سلامت شاغلین" و "اصول و الزامات معاینات دوره ای" می توانیدبه مطالب قبلی همین و بلاگ مراجعه نمایید.

سالهاست که ارتقاء و تضمین کیفیت در خدمات به یک ضرورت تبدیل شده است. در واقع ارائه خدمات بدون حفظ وارتقاء کیفیت در آنها قادر به تاثیرگذاری و تامین اهداف و رضایت مشتری نخواهند بود. در این راستا، تدوین وتعریف استانداردها و الزامات همراه با مشخص نمودن دقیق معیارهای کیفیت و روش های اجرای آنها و سپس پایش و نظارت دقیق بر حسن اجرای آنها، لازمه و پیش نیاز کنترل، ارتقاء و تضمین کیفیت می باشند. نظام سلامت شاغلین ( occupational health system ) که مجموعه ای از چند جزء لاینفک می باشد ....

دریافت دستورالعمل ها در ادامه مطلب

یکی از شناخته شده ترین و رایج ترین انواع معاینات کارگران، معاینات دوره ای ( periodic examination ) می باشد. این نوع معاینات که نوعی از پیشگیری ثانویه است، با فواصل زمانی معین ( اغلب یکساله ) انجام می شوند. انجام دوره ای این معاینات به منظور تامین دو هدف اصلی و عمده می باشد: